کانتینرهای حمل‌ونقل برای اینکه بتوانند در شبکه بین‌المللی جابه‌جایی کالا مورد استفاده قرار گیرند، نمی‌توانند صرفاً یک جعبه فلزی با ابعاد دلخواه باشند. ابعاد، ساختار، ظرفیت، روش شناسایی، علائم، اتصالات و بسیاری از مشخصات فنی کانتینرها بر اساس مجموعه‌ای از استانداردهای بین‌المللی تعریف شده‌اندکه به نام استانداردهای ISO کانتینر شناخته میشوند.

یکی از مهم‌ترین مراجع در این زمینه، سازمان بین‌المللی استانداردسازی یا ISO (International Organization for Standardization) است. استانداردهای ISO در حوزه کانتینر مشخص می‌کنند که کانتینرهای استاندارد چگونه طبقه‌بندی شوند، چه ابعادی داشته باشند، چگونه شناسایی شوند و چه الزامات فنی و عملکردی را رعایت کنند.

بنابراین، وقتی درباره «استاندارد ISO کانتینر» صحبت می‌کنیم، منظور یک استاندارد واحد نیست؛ بلکه مجموعه‌ای از استانداردهای مرتبط با کانتینرهای حمل‌ونقل است که هرکدام بخشی از مشخصات و الزامات این سازه را پوشش می‌دهند.

استاندارد ISO کانتینر دقیقاً چیست؟

استانداردهای ISO کانتینر با هدف ایجاد هماهنگی میان تجهیزات حمل‌ونقل مختلف تدوین شده‌اند. به کمک این استانداردها، کانتینر باید بتواند در زنجیره حمل‌ونقل بین کشتی، کامیون، قطار و تجهیزات جابه‌جایی کانتینر مورد استفاده قرار گیرد.

برای مثال، ISO 668 طبقه‌بندی، ابعاد خارجی و ریتینگ کانتینرهای سری 1 را مشخص می‌کند. این استاندارد برای کانتینرهایی است که برای حمل‌ونقل بین‌قاره‌ای طراحی شده‌اند و بخشی از ابعاد داخلی و دهانه درها را نیز در موارد مشخص مورد توجه قرار می‌دهد. خود ISO تصریح می‌کند که ابعاد داخلی هر نوع کانتینر در بخش مربوطه از سری استاندارد ISO 1496 تعریف می‌شود.

از طرف دیگر، ISO 6346 به سیستم شناسایی، کدگذاری و علامت‌گذاری کانتینرها مربوط است و مشخص می‌کند اطلاعاتی مانند شناسه کانتینر و کد اندازه و نوع چگونه روی کانتینر نمایش داده شوند.

بنابراین بهتر است به جای عبارت ساده «استاندارد ISO کانتینر»، هنگام بررسی یک کانتینر مشخص کنیم کدام بخش از استانداردهای ISO مورد نظر است.

مهم‌ترین استانداردهای ISO مرتبط با کانتینر

استانداردهای متعددی در حوزه کانتینر وجود دارند، اما چند استاندارد برای شناخت کانتینرهای حمل‌ونقل اهمیت بیشتری دارند.

استانداردهای ISO کانتینر	موضوع اصلی
ISO 668	طبقه‌بندی، ابعاد خارجی و ریتینگ کانتینرهای سری 1
ISO 1496	مشخصات و آزمون کانتینرها بر اساس نوع آنها
ISO 6346	کدگذاری، شناسایی و علامت‌گذاری کانتینر
ISO 830	اصطلاحات و واژگان مرتبط با کانتینرهای حمل‌ونقل
ISO 1161	مشخصات اتصالات گوشه یا Corner Fittings
CSC	الزامات ایمنی، آزمون، بازرسی و تأیید کانتینر برای حمل بین‌المللی

نکته مهم این است که CSC یک استاندارد ISO نیست. CSC یک کنوانسیون بین‌المللی تحت چارچوب IMO است که الزامات ایمنی کانتینرها را برای حمل‌ونقل بین‌المللی تعیین می‌کند. این تفکیک برای خرید کانتینر اهمیت زیادی دارد.

ISO 668 چیست؟

ISO 668:2020 یکی از مهم‌ترین استانداردهای ISO برای شناخت ابعاد و طبقه‌بندی کانتینرهای سری 1 است.

این استاندارد، کانتینرها را بر اساس ابعاد خارجی طبقه‌بندی می‌کند و ریتینگ‌های مرتبط و در موارد مشخص حداقل ابعاد داخلی و دهانه درها را نیز مشخص می‌کند. ISO اعلام می‌کند که کانتینرهای موضوع این استاندارد برای حمل‌ونقل بین‌قاره‌ای در نظر گرفته شده‌اند.

در عمل، استانداردهای ابعادی باعث می‌شوند کانتینرهای متداولی مانند 20 فوت، 40 فوت و 40 فوت High Cube در یک چارچوب استاندارد قرار بگیرند و تجهیزات حمل و جابه‌جایی بتوانند با آنها کار کنند.

البته وجود ابعاد استاندارد به این معنی نیست که تمام کانتینرهای یک اندازه دقیقاً ابعاد داخلی یکسانی دارند. طراحی، سازنده، نوع کانتینر و ساختار داخلی می‌تواند باعث تفاوت‌هایی در ابعاد واقعی شود.

ISO 1496 چیست؟

اگر ISO 668 بیشتر روی طبقه‌بندی و ابعاد خارجی تمرکز دارد، مجموعه استانداردهای ISO 1496 مشخصات و آزمون‌های کانتینرها را بر اساس نوع آنها پوشش می‌دهد.

برای مثال، هنگام بررسی یک کانتینر حمل بار عمومی، صرفاً دانستن طول و عرض کافی نیست. مقاومت سازه، کف، دیواره‌ها، درها و سایر بخش‌ها نیز اهمیت دارد.

به همین دلیل، هنگام بررسی مشخصات فنی یک کانتینر باید بین ابعاد اسمی، ابعاد واقعی و الزامات عملکردی و سازه‌ای تفاوت قائل شد.

ISO نیز در صفحه ISO 668 اشاره می‌کند که ابعاد هر نوع کانتینر در بخش مربوطه از ISO 1496 تعریف می‌شود و این استاندارد مرجع اصلی برای ابعاد داخلی کانتینرهاست.

بیشتر بخوانید>> مرکز خرید و فروش کانتینر دپوماشین

ISO 6346 چیست و چه ارتباطی با شماره کانتینر دارد؟

یکی از مهم‌ترین استانداردهای ISO کانتینر که هنگام خرید یا بررسی یک کانتینر با آن مواجه می‌شوید، ISO 6346 است.

این استاندارد سیستم شناسایی و نمایش اطلاعات کانتینر را مشخص می‌کند. هدف آن ایجاد یک سیستم استاندارد برای شناسایی کانتینرها در اسناد، کنترل، ارتباطات و همچنین نمایش اطلاعات روی خود کانتینر است.

در این سیستم، کانتینر دارای یک کد شناسایی استاندارد است که معمولاً روی بدنه آن مشاهده می‌شود.

به‌عنوان مثال، ممکن است شماره‌ای مشابه نمونه زیر روی کانتینر درج شده باشد:

ABCU 123456 7

این کد به‌صورت تصادفی انتخاب نشده است و اجزای آن برای شناسایی کانتینر کاربرد دارند.

اجزای اصلی شماره کانتینر

به‌صورت ساده، کد شناسایی کانتینر شامل بخش‌هایی مانند:

• کد مالک یا اپراتور
• شناسه نوع تجهیز
• شماره سریال
• رقم کنترلی یا Check Digit

است.

استاندارد ISO 6346 علاوه بر سیستم شناسایی، سیستم کدگذاری اندازه و نوع کانتینر و همچنین نحوه نمایش برخی علائم عملیاتی را نیز پوشش می‌دهد.

بنابراین اگر قصد خرید کانتینر دارید، بررسی شماره و علائم روی کانتینر می‌تواند یکی از بخش‌های فرآیند شناسایی و بررسی اولیه باشد.

چرا استاندارد ISO در کانتینر اهمیت دارد؟

استانداردسازی کانتینرها یکی از دلایل اصلی موفقیت حمل‌ونقل کانتینری در مقیاس جهانی است.

تصور کنید کانتینرهای 20 و 40 فوت از نظر ابعاد، اتصالات و مشخصات کاملاً متفاوت بودند. در این شرایط، انتقال کانتینر از کشتی به کامیون یا قطار به تجهیزات و فرآیندهای متفاوتی نیاز داشت و استفاده از کانتینر در زنجیره بین‌المللی بسیار پیچیده‌تر می‌شد.

استانداردهای ISO کانتینر باعث می‌شوند:

• ابعاد کانتینرها در چارچوب مشخصی قرار داشته باشد.
• تجهیزات حمل و جابه‌جایی بتوانند با کانتینرها سازگار باشند.
• کانتینرها در زنجیره‌های مختلف حمل‌ونقل مورد استفاده قرار گیرند.
• شناسایی کانتینرها به شکل استاندارد انجام شود.
• اطلاعات مربوط به اندازه و نوع کانتینر قابل تفسیر باشد.
• طراحی و ارزیابی کانتینر بر اساس الزامات مشخص انجام شود.

به همین دلیل، استاندارد ISO فقط یک موضوع فنی روی کاغذ نیست؛ بلکه مستقیماً با قابلیت استفاده کانتینر در زنجیره حمل‌ونقل ارتباط دارد.

آیا کانتینر ISO همان کانتینر دارای CSC است؟

خیر.

این دو موضوع بسیار به یکدیگر مرتبط هستند اما یکی نیستند.

ISO عمدتاً به استانداردسازی ابعاد، طبقه‌بندی، مشخصات فنی، شناسایی و سایر ویژگی‌های کانتینر مربوط می‌شود؛ در حالی که CSC (International Convention for Safe Containers) یک کنوانسیون بین‌المللی برای افزایش ایمنی کانتینر در حمل و جابه‌جایی است.

طبق اطلاعات رسمی IMO، کنوانسیون CSC در سال 1972 تصویب و در سال 1977 لازم‌الاجرا شد. این کنوانسیون دو هدف اصلی دارد: حفظ سطح بالای ایمنی افراد در حمل و جابه‌جایی کانتینرها و تسهیل حمل‌ونقل بین‌المللی کانتینرها از طریق ایجاد الزامات ایمنی یکنواخت.

CSC همچنین موضوعاتی مانند آزمون، بازرسی، تأیید و نگهداری کانتینرها را پوشش می‌دهد و برای کانتینرهای تأییدشده، Safety Approval Plate در نظر گرفته می‌شود.

بنابراین:

ISO = استانداردسازی و مشخصات فنی کانتینر

CSC = الزامات ایمنی و تأیید کانتینر برای حمل بین‌المللی

در هنگام خرید کانتینر برای حمل بین‌المللی، توجه به هر دو موضوع اهمیت دارد.

پلاک CSC چه تفاوتی با مشخصات ISO دارد؟

پلاک CSC را می‌توان یکی از مهم‌ترین اطلاعات روی کانتینری دانست که قرار است در حمل‌ونقل بین‌المللی مورد استفاده قرار گیرد.

این پلاک نشان‌دهنده تأیید ایمنی کانتینر طبق الزامات CSC است و اطلاعات فنی مرتبط با تأییدیه را در خود دارد. IMO توضیح می‌دهد که تأیید ایمنی توسط Administration یک کشور عضو یا سازمان مجاز از طرف آن انجام می‌شود و پس از تأیید، Safety Approval Plate روی کانتینر نصب می‌شود.

در نتیجه، نباید صرفاً با دیدن عبارت ISO یا شماره کانتینر تصور کرد که کانتینر برای هر نوع حمل بین‌المللی مجاز است.

وضعیت واقعی کانتینر، شرایط ایمنی، پلاک CSC، بازرسی‌های موردنیاز و الزامات شرکت حمل یا خط کشتیرانی باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

بیشتر بخوانید>> ساخت کانکس ویلایی پیش ساخته از کانتینر

آیا تمام کانتینرهای 20 و 40 فوت ISO هستند؟

خیر؛ صرف اینکه یک سازه فلزی ابعاد تقریبی 20 یا 40 فوت داشته باشد، به‌تنهایی به معنی مطابقت آن با تمام الزامات استانداردهای ISO نیست.

کانتینرهای حمل‌ونقل استاندارد باید از نظر ابعاد، ساختار، اتصالات، مشخصات فنی و سایر الزامات مرتبط مورد بررسی قرار گیرند.

این موضوع هنگام خرید کانتینر کارکرده اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا ممکن است یک کانتینر در طول عمر خود دچار آسیب، خوردگی، تغییر شکل، تعمیرات یا تغییرات مختلف شده باشد.

بنابراین ظاهر یکسان دو کانتینر به معنی وضعیت فنی یکسان آنها نیست.

استاندارد ISO در خرید کانتینر چه اهمیتی دارد؟

اگر برای خرید کانتینر اقدام می‌کنید، استانداردهای ISO به شما کمک می‌کنند مشخصات پایه کانتینر را بهتر درک کنید؛ اما استاندارد به‌تنهایی جایگزین کارشناسی کانتینر نیست.

در هنگام خرید بهتر است موارد زیر بررسی شوند:

1. ابعاد و نوع کانتینر

مشخص شود کانتینر 20 فوت، 40 فوت، High Cube یا نوع دیگری است و مشخصات آن با نیاز پروژه مطابقت دارد.

2. شماره و کد کانتینر

شماره کانتینر و علائم مربوط به آن باید بررسی و با اطلاعات ثبت‌شده و مستندات موجود تطبیق داده شوند.

3. وضعیت سازه

شاسی، تیرهای اصلی، ستون‌های گوشه، Corner Casting، سقف و دیواره‌ها باید از نظر آسیب و تغییر شکل بررسی شوند.

4. وضعیت کف

کف کانتینر یکی از بخش‌های مهم در ارزیابی کانتینر کارکرده است و باید از نظر پوسیدگی، شکستگی، آسیب و تعمیرات بررسی شود.

5. درب و آب‌بندی

درب‌ها باید به‌درستی باز و بسته شوند و وضعیت قفل‌ها، لولاها، گسکت‌ها و آب‌بندی بررسی شود.

6. خوردگی

زنگ‌زدگی سطحی با خوردگی عمیق سازه‌ای یکسان نیست. میزان و محل خوردگی باید در ارزیابی قیمت و قابلیت استفاده کانتینر در نظر گرفته شود.

7. CSC برای حمل بین‌المللی

اگر هدف از خرید، حمل بین‌المللی است، وضعیت CSC و الزامات شرکت حمل یا خط کشتیرانی باید به‌صورت جداگانه بررسی شود.

آیا کانتینر کارکرده می‌تواند استاندارد باشد؟

بله. کارکرده بودن کانتینر به‌خودی‌خود به معنی خارج شدن آن از استاندارد یا غیرقابل استفاده بودن نیست.

یک کانتینر کارکرده ممکن است همچنان از نظر وضعیت فنی و ایمنی برای کاربرد موردنظر مناسب باشد. معیار اصلی، وضعیت واقعی کانتینر و انطباق آن با الزامات کاربرد موردنظر است، نه صرفاً سن یا ظاهر آن.

در دپوماشین نیز هنگام عرضه کانتینرهای کارکرده، عواملی مانند وضعیت بدنه، کف، درب‌ها، خوردگی، ساختار و شرایط کلی کانتینر اهمیت دارند و بر اساس وضعیت واقعی، گرید مناسب برای آن در نظر گرفته می‌شود.

آیا اورهال کانتینر باعث می‌شود کانتینر ISO شود؟

خیر.

اورهال به معنی تعمیر و آماده‌سازی کانتینر است و به‌تنهایی به معنی دریافت یا ایجاد یک گواهی ISO جدید نیست.

در فرآیند اورهال ممکن است بخش‌هایی مانند بدنه، کف، درب، آب‌بندی، خوردگی و رنگ کانتینر تعمیر یا بازسازی شوند؛ اما اینکه کانتینر پس از تعمیر برای حمل بین‌المللی مناسب باشد، موضوع جداگانه‌ای است و باید بر اساس وضعیت سازه‌ای، الزامات ایمنی، CSC و شرایط پذیرش شرکت حمل بررسی شود.

به همین دلیل، هنگام خرید کانتینر اورهال‌شده باید دقیقاً مشخص شود که تعمیرات با چه هدفی انجام شده و کانتینر قرار است در چه نوع کاربردی استفاده شود.

بیشتر بخوانید>> بازسازی و اورهال کانتینر

تفاوت ISO، CSC و گرید کانتینر چیست؟

این سه اصطلاح گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که مفهوم متفاوتی دارند.

عنوان	مفهوم	کاربرد در خرید کانتینر
ISO	مجموعه استانداردهای مرتبط با ابعاد، مشخصات، شناسایی و ویژگی‌های کانتینر	بررسی استاندارد و مشخصات فنی
CSC	کنوانسیون بین‌المللی ایمنی کانتینر	اهمیت ویژه برای حمل بین‌المللی
Grade 1/2/3	دسته‌بندی وضعیت کانتینر کارکرده بر اساس شرایط آن	ارزیابی وضعیت و قیمت کانتینر

گرید کانتینر نیز نباید با استاندارد ISO یا CSC اشتباه گرفته شود. گرید معمولاً برای توصیف وضعیت و شرایط یک کانتینر کارکرده استفاده می‌شود و به‌تنهایی نشان‌دهنده تأییدیه بین‌المللی آن نیست.

استانداردهای ISO چه تأثیری بر ابعاد کانتینر 20 و 40 فوت دارند؟

یکی از ملموس‌ترین نتایج استانداردسازی، شکل‌گیری ابعاد استاندارد کانتینرهای متداول است.

به همین دلیل در بازار حمل‌ونقل با کانتینرهایی مانند موارد زیر مواجه می‌شویم:

• کانتینر 20 فوت استاندارد
• کانتینر 40 فوت استاندارد
• کانتینر 40 فوت High Cube
• انواع تخصصی مانند Open Top، Flat Rack و Reefer

البته هرکدام از این انواع دارای الزامات و مشخصات فنی خاص خود هستند و نمی‌توان تمام آنها را صرفاً بر اساس طول کانتینر طبقه‌بندی کرد.

برای مثال، High Cube از نظر طول مشابه کانتینر 40 فوت معمولی است، اما ارتفاع بیشتری دارد و بنابراین حجم داخلی بیشتری در اختیار کاربر قرار می‌دهد.

آیا استاندارد ISO فقط برای حمل دریایی است؟

خیر.

یکی از اهداف اصلی استانداردسازی کانتینر این است که کانتینر بتواند در یک زنجیره حمل‌ونقل چندوجهی مورد استفاده قرار گیرد.

کانتینر ممکن است در مسیر خود با کشتی، کامیون و قطار جابه‌جا شود و استانداردسازی باعث می‌شود انتقال آن بین روش‌های مختلف حمل‌ونقل آسان‌تر شود.

در واقع، ISO 668 کانتینرهای سری 1 را برای ترافیک بین‌قاره‌ای تعریف می‌کند و CSC نیز به‌صراحت هدف تسهیل حمل بین‌المللی و ایجاد الزامات ایمنی یکنواخت برای شیوه‌های مختلف حمل سطحی را دنبال می‌کند.

هنگام خرید کانتینر استاندارد به چه نکاتی توجه کنیم؟

اگر قصد خرید کانتینر برای حمل کالا، صادرات، واردات یا استفاده به‌عنوان تجهیزات لجستیکی را دارید، بهتر است ارزیابی را در چند مرحله انجام دهید:

اول: نوع و ابعاد کانتینر را مشخص کنید.

دوم: مشخصات و کد شناسایی کانتینر را بررسی کنید.

سوم: وضعیت واقعی سازه، کف، سقف، دیواره‌ها و درب‌ها را بررسی کنید.

چهارم: میزان خوردگی و تعمیرات قبلی را ارزیابی کنید.

پنجم: اگر کانتینر برای حمل بین‌المللی خریداری می‌شود، وضعیت CSC و الزامات خط کشتیرانی یا شرکت حمل را بررسی کنید.

ششم: قیمت را فقط بر اساس ظاهر یا سن کانتینر مقایسه نکنید؛ وضعیت فنی و هزینه تعمیرات احتمالی نیز باید در تصمیم خرید لحاظ شود.

بیشتر بخوانید>> لیست قیمت انواع کانکس دپوماشین

جمع‌بندی

استاندارد ISO کانتینر یک استاندارد واحد نیست، بلکه مجموعه‌ای از استانداردهای بین‌المللی است که بخش‌های مختلف کانتینرهای حمل‌ونقل را پوشش می‌دهد.

ISO 668 به طبقه‌بندی، ابعاد خارجی و ریتینگ کانتینرهای سری 1 مربوط است، ISO 1496 مشخصات و آزمون کانتینرها را بر اساس نوع آنها پوشش می‌دهد و ISO 6346 سیستم شناسایی، کدگذاری و علامت‌گذاری کانتینرها را مشخص می‌کند.

در کنار این استانداردها، CSC نیز برای موضوع ایمنی کانتینرهای مورد استفاده در حمل‌ونقل بین‌المللی اهمیت دارد و نباید با استانداردهای ISO یکسان در نظر گرفته شود.

بنابراین اگر قصد خرید کانتینر 20 یا 40 فوت دارید، صرفاً بررسی ابعاد یا ظاهر کانتینر کافی نیست. نوع کانتینر، مشخصات فنی، وضعیت سازه، شماره و علائم، شرایط کارکرده بودن، میزان خوردگی و تعمیرات و در صورت نیاز وضعیت CSC باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.

در دپوماشین، کانتینرهای حمل‌ونقل بر اساس نوع، ابعاد و وضعیت واقعی بررسی و عرضه می‌شوند و برای کانتینرهای کارکرده نیز امکان ارزیابی، اورهال و آماده‌سازی متناسب با کاربرد موردنظر وجود دارد.